Trong bối cảnh hộ kinh doanh chuẩn bị chuyển đổi từ cơ chế thuế khoán sang cơ chế kê khai từ ngày 1/1/2026. Hàng loạt điểm mới về cách tính thuế đang được Bộ Tài chính hoàn thiện và trình Chính phủ. Một trong những nội dung nổi bật nhất là đề xuất tính thuế thu nhập cá nhân của hộ kinh doanh dựa trên lợi nhuận, thay vì đánh thuế trực tiếp trên doanh thu như hiện hành.
Đây được xem là thay đổi lớn nhằm đảm bảo công bằng, phản ánh đúng bản chất thu nhập chịu thuế và tạo điều kiện cho hộ kinh doanh có quy mô nhỏ ổn định trong giai đoạn chuyển đổi. Kế toán Việt Anh sẽ phân tích chi tiết đề xuất này để hộ kinh doanh hiểu rõ và chuẩn bị tốt hơn trước khi luật mới chính thức ban hành.
1. Điều chỉnh ngưỡng doanh thu không chịu thuế
Theo định hướng mới, Bộ Tài chính dự kiến báo cáo Chính phủ để điều chỉnh mức doanh thu không chịu thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh. Mục tiêu của điều chỉnh này là đảm bảo phù hợp với tình hình kinh tế hiện tại. Đồng thời thể hiện sự hỗ trợ và chia sẻ của Nhà nước đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng trở xuống.
Đây là nhóm chiếm đa số và thường gặp khó khăn trong việc xoay vốn, quản lý chi phí và duy trì hoạt động ổn định. Việc nâng ngưỡng hoặc điều chỉnh ngưỡng doanh thu không chịu thuế sẽ giúp giảm bớt áp lực tài chính, hỗ trợ tăng trưởng và duy trì sinh kế cho hàng triệu hộ kinh doanh cá thể.
2. Đề xuất chuyển sang tính thuế theo thu nhập thay vì doanh thu
Một trong những thay đổi lớn nhất trong chính sách lần này là chuyển phương pháp tính thuế từ doanh thu sang thu nhập. Bộ Tài chính cho rằng việc tính thuế theo lợi nhuận, tức doanh thu trừ đi chi phí hợp lý, mới phản ánh đúng bản chất của thuế thu nhập cá nhân.
Theo phương án dự kiến, các hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu vượt ngưỡng không chịu thuế nhưng không quá 3 tỷ đồng mỗi năm sẽ nộp thuế theo thu nhập, với mức thuế suất tương ứng với thuế thu nhập doanh nghiệp đang áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ có doanh thu dưới 3 tỷ đồng. Điều này mở ra khả năng hộ kinh doanh được ghi nhận chi phí hợp lý, minh bạch chi tiêu và có cơ sở giảm nghĩa vụ thuế khi hoạt động gặp khó khăn hoặc chi phí đầu vào tăng cao.
3. Trường hợp không xác định được chi phí
Trong thực tế, rất nhiều hộ kinh doanh không có thói quen ghi chép chi phí hoặc không thể chứng minh chi phí theo quy định. Để đảm bảo sự linh hoạt, đề xuất mới cho phép các trường hợp doanh thu dưới 3 tỷ đồng nhưng không xác định được chi phí vẫn tiếp tục áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu như hiện hành. Thuế suất được áp dụng dựa trên ngành nghề kinh doanh, trong đó các mức thường gặp như 0,5%, 1% hoặc 2% được giữ nguyên.
Điểm khác biệt quan trọng là số thuế phải nộp sẽ chỉ tính sau khi trừ đi phần doanh thu không chịu thuế, thay vì tính thuế từ đồng doanh thu đầu tiên như trước đây. Điều này giúp hộ kinh doanh giảm đáng kể nghĩa vụ thuế, đặc biệt trong những ngành nghề có biên lợi nhuận thấp.
4. Chính sách thuế hiện hành và sự khác biệt với đề xuất mới
Theo Dự thảo Luật Thuế TNCN (sửa đổi) đã trình Quốc hội, các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 200 triệu đồng mỗi năm sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Những hộ có doanh thu từ 200 triệu đến dưới 3 tỷ đồng tiếp tục nộp thuế theo tỷ lệ doanh thu, với thuế suất thay đổi tùy lĩnh vực kinh doanh.
Một số ngành nghề như phân phối hàng hóa áp dụng mức 0,5%, dịch vụ và xây dựng không bao thầu vật liệu áp dụng mức 2%, trong khi hoạt động sản xuất, vận tải và các dịch vụ gắn với hàng hóa chịu thuế suất 1,5%. Các lĩnh vực đặc thù như đại lý bảo hiểm, đại lý xổ số, đại lý bán hàng đa cấp hoặc cung cấp sản phẩm nội dung số có mức thuế cao hơn, dao động khoảng 5%. Nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng mỗi năm hiện được quy định tính thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ 17% trên tổng lợi nhuận.
5. Tác động của đề xuất mới đến hộ kinh doanh
Nếu đề xuất tính thuế theo lợi nhuận được thông qua, hộ kinh doanh sẽ được hưởng nhiều lợi ích thiết thực, trong đó quan trọng nhất là giảm thiểu tình trạng thuế khoán cao do doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp. Mô hình mới khuyến khích hộ kinh doanh ghi chép, minh bạch tài chính và quản lý chi phí hiệu quả hơn.
Mặt khác, việc chỉ nộp thuế sau khi trừ đi phần doanh thu không chịu thuế sẽ giúp giảm áp lực tài chính cho nhóm kinh doanh nhỏ lẻ, tạo điều kiện phát triển bền vững và ổn định. Đây được xem là bước tiến quan trọng, đưa chính sách thuế tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế và hỗ trợ cộng đồng doanh nhân cá thể tốt hơn.
6. Kế toán Việt Anh đồng hành cùng hộ kinh doanh
Những thay đổi trong chính sách thuế luôn mang tính dài hạn và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của từng hộ. Vì vậy, việc hiểu đúng, áp dụng đúng và tối ưu nghĩa vụ thuế là vô cùng quan trọng. Kế toán Việt Anh sẽ tiếp tục cập nhật chi tiết các chính sách mới ngay khi có thông tin chính thức, đồng thời hỗ trợ hộ kinh doanh trong việc xác định chi phí hợp lệ, ghi chép sổ sách và lựa chọn phương pháp tính thuế phù hợp. Chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn miễn phí để giúp bạn yên tâm kinh doanh trong mọi giai đoạn thay đổi chính sách.
