Thông tư 99/2025/TT-BTC ra đời thay thế cho Thông tư 200/2014/TT-BTC đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong việc chuẩn hóa và hiện đại hóa chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Dù bản chất kế toán không thay đổi hoàn toàn, nhưng thông tư mới mang đến nhiều điều chỉnh đáng kể, đòi hỏi kế toán và doanh nghiệp phải chủ động rà soát, cập nhật và chuẩn bị sẵn sàng.
Kế toán Việt Anh sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn các điểm cần lưu ý và hướng dẫn chi tiết để doanh nghiệp dễ dàng thích ứng trước khi Thông tư 99 chính thức có hiệu lực.
1. Rà soát và cập nhật lại hệ thống tài khoản kế toán
Bước đầu tiên và quan trọng nhất là rà soát toàn bộ hệ thống tài khoản và sổ sách kế toán hiện hành để đối chiếu với danh mục tài khoản mới trong Thông tư 99. Doanh nghiệp cần xác định những tài khoản nào được thay đổi, gộp hoặc tách mới để điều chỉnh phần mềm kế toán và quy trình ghi nhận phù hợp. Việc làm này giúp đảm bảo tính thống nhất và chính xác của số liệu kế toán khi chuyển đổi sang thông tư mới, tránh nhầm lẫn và sai sót khi lập báo cáo tài chính.
2. Cập nhật chính sách kế toán nội bộ
Mỗi doanh nghiệp có đặc thù hoạt động khác nhau, vì vậy việc cập nhật chính sách kế toán nội bộ theo quy định mới là cần thiết. Doanh nghiệp nên ban hành lại các quy định về ghi nhận doanh thu, chi phí, phân loại tài sản, công cụ dụng cụ và trích khấu hao để phản ánh đúng tinh thần của Thông tư 99. Việc cập nhật kịp thời giúp đảm bảo tính minh bạch và nhất quán giữa thực tế kinh doanh và ghi nhận kế toán.
3. Kiểm tra và nâng cấp phần mềm kế toán
Thông tư 99 có nhiều thay đổi về cấu trúc tài khoản và cách trình bày báo cáo tài chính. Do đó, doanh nghiệp cần làm việc với đơn vị cung cấp phần mềm để cập nhật phiên bản mới, đảm bảo số liệu không bị sai lệch hoặc mất tương thích.
Đây là bước quan trọng để tránh rủi ro trong quá trình lập báo cáo và nộp hồ sơ cho cơ quan thuế, đặc biệt đối với các doanh nghiệp đã số hóa toàn bộ quy trình kế toán.
4. Rà soát lại hệ thống báo cáo tài chính và thuyết minh
Một số chỉ tiêu trong báo cáo tài chính theo Thông tư 99 sẽ được điều chỉnh hoặc yêu cầu thuyết minh chi tiết hơn. Kế toán cần làm quen với biểu mẫu mới, hiểu rõ các thay đổi về trình bày và yêu cầu bổ sung để không gặp khó khăn khi lập báo cáo tài chính cho kỳ đầu tiên áp dụng.
Đây là bước giúp doanh nghiệp thể hiện tính minh bạch, đồng thời thuận lợi khi làm việc với kiểm toán hoặc cơ quan thuế.
5. Đào tạo và tập huấn cho đội ngũ kế toán
Không chỉ kế toán trưởng, mà toàn bộ đội ngũ kế toán cần được tập huấn để hiểu rõ tinh thần và nội dung của Thông tư 99. Doanh nghiệp có thể tổ chức buổi đào tạo nội bộ hoặc cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết, giúp đội ngũ chuyển đổi nhanh và thống nhất cách làm.
Việc đầu tư thời gian cho đào tạo sẽ giúp hạn chế sai sót, đặc biệt trong giai đoạn đầu áp dụng.
6. Làm việc với kiểm toán và cơ quan thuế
Sự phối hợp sớm với kiểm toán độc lập hoặc cán bộ thuế quản lý giúp doanh nghiệp hiểu rõ định hướng thực hiện và tránh các sai sót không đáng có. Điều này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp có hợp đồng dài hạn, doanh thu lớn hoặc phát sinh giao dịch liên kết.
Chủ động trao đổi và tham vấn ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp đảm bảo tính tuân thủ và hạn chế rủi ro về sau.
7. Cập nhật quy trình kiểm soát nội bộ và chứng từ kế toán
Khi thay đổi chế độ kế toán, các bước phê duyệt chứng từ, hạch toán, ghi sổ, đối chiếu và lập báo cáo đều cần được rà soát lại. Một quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ sẽ giúp hạn chế gian lận và sai sót trong giai đoạn chuyển đổi.
Đồng thời, doanh nghiệp cần kiểm tra lại toàn bộ hợp đồng, chứng từ, hóa đơn, đảm bảo việc ghi nhận doanh thu, chi phí, tỷ giá hay công nợ tuân thủ đúng theo quy định mới.
8. Lập kế hoạch chuyển đổi và phân công trách nhiệm
Việc chuyển đổi theo Thông tư 99 không thể thực hiện trong một ngày. Doanh nghiệp cần lập kế hoạch cụ thể, xác định thời điểm chốt sổ, chuyển đổi dữ liệu và đối chiếu số dư đầu kỳ.
Kế toán trưởng nên đóng vai trò chủ đạo trong việc phối hợp cùng bộ phận IT, kiểm toán nội bộ và lãnh đạo để giám sát tiến độ, đảm bảo việc chuyển đổi diễn ra đúng hạn và an toàn dữ liệu.
Thông tư 99/2025/TT-BTC không chỉ đơn thuần là sự thay đổi kỹ thuật trong kế toán, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc và nâng cấp toàn bộ hệ thống tài chính nội bộ. Khi doanh nghiệp chủ động chuẩn bị sớm – từ hệ thống tài khoản, phần mềm đến nhân sự – việc chuyển đổi sẽ diễn ra suôn sẻ và hiệu quả hơn.
Kế toán Việt Anh khuyến nghị các doanh nghiệp coi đây là cơ hội để chuyển từ tư duy “ghi chép để tuân thủ” sang “ghi nhận để quản trị”. Khi chuẩn bị tốt, doanh nghiệp không chỉ tuân thủ quy định pháp luật mà còn nâng cao năng lực quản trị tài chính, minh bạch và sẵn sàng cho thời kỳ số hóa kế toán toàn diện.
